Γενική Εισαγωγή

Στο ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας για τη μελέτη πτυχών του υλικού πολιτισμού των κοινωνιών του παρελθόντος, η ενασχόληση με την κεραμική γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση. Η μελέτη των εντοιχισμένων κεραμικών αποτελεί σημαντικό εργαλείο για μία διεισδυτική ματιά στον πλούτο αυτής της πτυχής του υλικού πολιτισμού που απαντά στον ελλαδικό χώρο, καθώς το υλικό δημιουργεί από μόνο του ένα είδος υπαίθριου μουσείου για τη μεσαιωνική και νεότερη εφυαλωμένη κεραμική.
Το ερευνητικό πρόγραμμα «Εντοιχισμένα αγγεία σε βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς του ελλαδικού χώρου: ένα ηλεκτρονικό corpus» αποσκοπεί στον εντοπισμό των εκκλησιών περιοχών της Ελλάδας που κοσμούνται με πήλινα αγγεία στις εξωτερικές τους πλευρές, στην καταγραφή των αντικειμένων και στην αναλυτική τους τεκμηρίωση, ώστε να διασωθεί το συγκεκριμένο υλικό, να συγκεντρωθεί σε μία κοινή βάση δεδομένων και να αποτελέσει αφορμή για συνθετικές προσεγγίσεις. Μέσα από αυτές, για παράδειγμα, αναδεικνύονται θέματα διάδοσης πρακτικών, εμπορικών επαφών και επικοινωνίας και, με αφορμή τις εκκλησίες που κοσμούν, μπορούν να διερευνηθούν περαιτέρω ζητήματα χρονολόγησης των τελευταίων και αλληλεπίδρασης και συνύπαρξης των αρχιτεκτονικών δομών και των θρησκευτικών μνημείων του παρελθόντος με  το νεότερο και σύγχρονο δομημένο περιβάλλον.

Βασικός φορέας υλοποίησης του Προγράμματος είναι το Τμήμα Βυζαντινών Ερευνών του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών σε συνεργασία με τις αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, μετά από σχετική απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου του Υπουργείου. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2011 και συνεχίζεται έως και σήμερα.

Κατά τη διάρκεια εκπόνησης του προγράμματος σημαντική ήταν η συμβολή του Ιδρύματος Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού (Ιδρυτές Νίκος και Λύντια Τρίχα).

Συντονίστρια προγράμματος: Αναστασία Γ. Γιαγκάκη.